Kippenlijn (Valleilijn) Barneveld - Ede-Wageningen

Op 1 december 1903 werd de spoorlijn Ede-Nijkerk in gebruik genomen. Deze lijn was aangelegd door de spoorwegmaatschappij "De Veluwe" en werd geŽploiteerd door de Nederlandsche Centraal Spoorwegmaatschappij (NCS). De lijn sloot bij Nijkerk aan op de NCS-lijn Utrecht-Zwolle. Bij Barneveld was een ongelijkvloerse kruising met de spoorlijn Amersfoort-Apeldoorn. Bij Barneveld Kruispunt konden de reizigers tussen deze twee lijnen overstappen.

In 1937 werd het baanvak Barneveld-Nijkerk opgeheven. De lijn werd toen aangesloten op de spoorlijn Amersfoort-Apeldoorn. De huidige halte Barneveld Noord ligt vlak bij deze aansluiting.

De naam "Kippenlijn" herinnert aan de tijd dat het transport van eieren en kippen nog grotendeels per spoor plaatsvond. Daarnaast werd de lijn op donderdag veel gebruikt door de bezoekers van de Barneveldse weekmarkt. Tegenwoordig noemt men het de "Valleilijn", naar de Gelderse Vallei.

Treinen die elkaar klemzetten

De Kippenlijn is enkelsporig. Alleen bij Lunteren en Barneveld Centrum kunnen treinen elkaar kruisen. Vroeger werd de lijn nog weleens gebruikt voor het omleiden van goederentreinen. Het is voorgekomen dat er van twee kanten treinen de lijn op werden gestuurd die allebei langer waren dan de passeersporen. Die twee treinen zetten elkaar daardoor halverwege klem, zodat er een moest terugrijden naar het begin van de lijn. Wat hierbij een rol kan hebben gespeeld is dat de lijn in twee verkeersleidinggebieden ligt: Utrecht en Amersfoort, met de scheiding bij Lunteren.

Een enkelsporige lijn kan ook andere complicaties opleveren. Zie Bijna-botsing bij Barneveld Noord?



Amersfoort

Amersfoort, 21 oktober 1969. Treinstel 340 zal via de Kippenlijn naar Ede-Wageningen rijden.


Lunteren

Lunteren, 30 juni 1969. Treinstel 608 - materieel '36 - gefotografeerd vanuit een trein naar Ede-Wageningen.


Ede-Wageningen

Station Ede-Wageningen. Kaart vermoedelijk verstuurd begin jaren 50. Collectie Dick Donkervoort.


Treinstel Mat.'36 bij het vroegere station Ede-Wageningen. Prentbriefkaarten uit de collectie van Piet den Ouden.


 

Ede-Wageningen toen en nu (9 april 2004). De foto van het oude station fotografeerde ik in de stationshal; rechts een tram naar Wageningen.


De conducteur van trein 7429 (Amersfoort - Ede-Wageningen) had op 7 januari 2005 geen zin om kaartjes te controleren. Af en toe opstaan om op zijn fluitje te blazen, en daarna weer met de schoenen op de bank in de eerste klas van treinstel 902.


Ede-Wageningen, 7 januari 2005. Treinstel 902 op spoor 1, na aankomst uit Amersfoort. Via een scherpe boog takt de Kippenlijn aan op de lijn Utrecht-Arnhem.


Ede-Wageningen, 9 april 2004. Loc V200 116 is met een Duitse gezelschapstrein op weg naar Amsterdam.


Ede-Wageningen, 10 mei 2005.


Billboard op station Ede-Wageningen, 1 april 2006.


Onderstation Ede-Wageningen, 10 mei 2005. Op de plaats waar de auto's staan lag vroeger een kopspoortje waarop een losse transformatorwagen kon worden gezet. De auto's zijn van de monteurs die in het onderstation aan het werk zijn.


Ede-Wageningen, 24 juni 2016. Treinstel 5037 van Connexxion staat op het punt te vertrekken naar Amersfoort. Dit is de enige GTW op de Valleilijn, naast de vijf Protos-stellen (5031-5035). De GTW is hier ingezet in afwachting van de twee Flirt-treinstellen die Connexxion heeft besteld, verwachte aflevering 2018. Foto Jan de Kroon.


Bunnik, 27 februari 2016. Proefrit met een voor de Valleilijn bestemde VIRM.


Ede Centrum

Ede Centrum, 10 september 2005. Het stationsgebouw doet tegenwoordig dienst als streekmuseum. Het was deze dag gratis geopend in het kader van de Open Monumentendag. In het museum zijn onder andere twee maquettes te zien van het station en het emplacement Ede-Wageningen (anno 1878 en anno 1983).


De Enkafabriek te Ede, fragment uit een schilderij van J.H. Eversen. Het schilderij hangt in het Historisch Museum Ede. Hier zijn onder andere maquettes te zien van het vroegere en het huidige stationsemplacement. Behalve de vaste collectie zijn er wisseltentoonstellingen.


 

Ede Centrum, 10 september 2005. Het stationsplein is rijk voorzien van horeca, om niet te zeggen uitsluitend horeca. Met de gevolgen hiervan is bij het plaatsen van straatmeubilair rekening gehouden. Zie ook het thema Trein & toilet.


 

Bij Lunteren, juli 2000. Een VT 601 tijdens een rondrit. Foto Bernard van Laar. Barneveld, 30 oktober 2004. Treinstel 766 reed een rondrit voor een gezelschap. Foto Jaap van den Brandhof.


Lunteren, 10 september 2005.


Lunteren, 8 april 2009. Schakelstation, ontworpen door Van Ravesteyn, vlak bij de overweg Goorsteeg (Google Maps).


Barneveld Dorp (later Barneveld Centrum)

Barneveld Dorp, jaren dertig. Twee kruisende motorrijtuigen uit de serie omBC 2901-2908. Prentbriefkaart collectie Dick van Aggelen.


Barneveld Dorp omstreeks 1970. Het oorspronkelijke station uit 1904. In 1974 is dit fraaie gebouw gesloopt. In 1978 verscheen er een standaard bouwwerkje van architect Douma. Foto's collectie Nico Spilt.


Barneveld Centrum, 10 mei 2005. Het station is net als de andere stations langs deze lijn onbemand. Het linkerdeel is in gebruik bij Mc Levi's, de joodse variant van Mc Donald's. Maar daar merk je niets van: het is gewoon een prima snackbar.


Barneveld Centrum, 10 mei 2005. Een van de laatst overgebleven bielsbouwsels.


 

Barneveld, 10 mei 2005. Kippenren, in 1987 aangeboden door de Barneveldse Middenstandsvereniging. Deze ren staat vlak bij het station. Connexxion, die hier tegenwoordig treinen laat rijden, doet ontzettend z'n best om de naam Valleilijn erin te krijgen, maar de echte naam is natuurlijk de Kippenlijn. Deze naam herinnert aan de tijd dat het transport van eieren en kippen nog grotendeels per spoor plaatsvond. Zie ook het thema Trein & dier.


 

Barneveld Centrum, 28 augustus 2004. De jaarlijkse Oud Luntersedag. Traditiegetrouw pendelde er een trein van de VSM over de Kippenlijn. Dit keer met locs 52 8139 en 52 3879. Het sein op de linkerfoto heeft vier lampen; de bovenste lamp is wit (rangeerstand). Foto's Martin Kaptein.


Barneveld Centrum, 10 mei 2005. Loc 1312, dieselloc 2215 en twee rijtuigen Plan W werden overgebracht van Arnhem naar Amersfoort. Meer museumtransporten in deze periode.


Barneveld Centrum, 2 mei 2011. Een trein van Connexxion op weg van Amersfoort naar Ede-Wageningen. Rechts wagens van het type Uapps, waarmee graan (ik denk voor de kippen) is aangevoerd.


Barneveld, 10 juni 2006. Gevuld met donateurs reed Hondekop 766 over de Kippenlijn naar Arnhem. Vandaar ging het verder naar Vlissingen en weer terug naar Amersfoort. Foto's Martin Kaptein.


Barneveld Noord

Barneveld Noord, 7 juli 2006. Een VSM-trein op weg naar de Stoomtreindagen van de ZLSM. De trein moest in Amersfoort kopmaken, omdat hier geen verbindingsboog vanuit de richting Apeldoorn ligt. In een ver verleden lag hier een ongelijkvloerse kruising: de spoorlijn uit Ede liep toen door naar Nijkerk. Reizigers konden overstappen bij de uit twee verdiepingen bestaande halte Barneveld Kruispunt. Zeg maar een soort transferium. Foto Bastin de Jager.


Bijna-botsing bij Barneveld Noord?

Op 8 juli 2008 zond het programma Eťn vandaag een reportage uit over de roodlichtpassages bij Connexxion. In deze uitzending werd een foto getoond, gemaakt door Jasper Dekker, die op 12 februari ooggetuige was van wat volgens hem een bijna-botsing was. In werkelijkheid had de machinist van de verkeersleiding opdracht gekregen om voorbij het rode sein kop te maken.

Lees meer over deze schijnbare bijna-botsing bij Barneveld Noord.


Barneveld Zuid

Barneveld Zuid, 7 oktober 2017. Weer eens wat anders dan een stationsgebouw: een enorme poort. In de linkerpoot zit een toilet. Als je dat wilt gebruiken moet je op een knop drukken; of er dan ook wat gebeurt heb ik niet geprobeerd. Vier keer per uur komt er een trein uit Amersfoort binnen. Daarvan rijden er twee door naar Ede-Wageningen, de andere maken op dit enkelsporige station rechtsomkeert. Het station is begin 2015 in gebruik genomen.


Een sik tussen de kippen

Barneveld, 7 oktober 2017. Tussen de prehistorische kippenhokken en vintage broedmachines besteedt het Nederlands Pluimveemuseum aandacht aan de geschiedenis van de Kippenlijn. Als blikvanger staan voor het museum Sik 326 (geleend van Partycentrum 't Hoefslag) en gevogeltewagen NS 5465 (geleend van de MBS). De tentoonstelling duurt tot eind 2017. Het museum bevindt zich op loopafstand van station Barneveld Zuid. Geopend van dinsdag t/m zaterdag en op maandagen in schoolvakanties. Behalve in de wintermaanden zijn er op het buitenterrein ook echte kippen te zien. www.pluimveemuseum.nl


Heideweek

In het kader van de Heideweek pendelde op 26 augustus 2006 een "authentieke" stoomtrein tussen Barneveld en Ede-Wageningen. Aldus de website www.heideweek.nl. Het begrip "authentiek" lijkt wat vergezocht, voor twee Duitse VSM-locs op de Kippenlijn. Op deze foto de trein bij Ellecom (bij Dieren), op weg naar Ede-Wageningen. Foto Bastin de Jager.


   

Ede-Wageningen, 27 augustus 2005. VSM-locs 52 3879 en 50 3654 pendelden over de Kippenlijn tijdens de laatste dag van de jaarlijkse Heideweek. De man met het gele veiligheidsvest is pilot Dolf Dijkstra. Foto's door Feike Cammenga en Patrick Esseling. De twee dames zijn Heidekoningin Calluna L en Prinses Erica XXXI.


Door het oog van de meester

Valleilijn, 24 september 2010. Op deze enkelsporige lijn kunnen de treinen elkaar alleen bij stations kruisen. Bekijk ook de cabineritten hieronder:


Van Barneveld naar Amersfoort (cabinerit)

Valleilijn, 24 september 2010. Rijd mee van Barneveld naar Amersfoort in een Protos.


Van Amersfoort naar Ede-Wageningen (cabinerit)

Een rit over de Valleilijn op 2 mei 2011, gefilmd door het raam van de machinist. De film, zonder geluid, laat het volledige traject zien. Om de vaart er een beetje in te houden, wordt de film vier keer versneld afgespeeld. Bij 4:35 is er een kort intermezzo op het perron van Barneveld Centrum.


Van Kippenlijn naar Valleilijn


Connexxion wilde meedingen naar de concessie voor de dienst Amersfoort - Ede-Wageningen. Via internet kon je je mening geven. Dat liep een beetje stroef, omdat die site niet zo goed functioneerde, maar het is toch gelukt. Op 9 november 2005 kreeg ik het volgende vriendelijke mailtje: "Geachte reiziger van de Valleilijn, In september heeft u meegedaan met het Internetpanel voor reizigers van de Valleilijn. De resultaten van dit onderzoek hebben wij gebruikt om onze voorstellen voor het treinvervoer op dit traject zo goed mogelijk te laten aansluiten bij uw wensen. Mede dankzij uw hulp zijn wij in staat geweest om een winnende offerte te schrijven! Wij zijn dan ook erg trots dat we vanaf 10 december 2006 uw vervoerder mogen zijn. Wij danken u nogmaals hartelijk voor uw medewerking! Met vriendelijke groet, Connexxion"


De rechtstreekse verbinding van Bilthoven met Barneveld komt met ingang van 10 december 2006 te vervallen.



Sporen door de Gelderse Vallei. Door Aalt van Ramshorst en Gerjan Crebolder. Schaffelaarreeks nr. 7. Barneveld, BDU, 1980.

Boekje waarin de geschiedenis van de spoorlijn Ede-Nijkerk wordt beschreven. Deze lijn ging bij Barneveld via een viaduct over de spoorlijn Amersfoort-Apeldoorn. In 1937 werd bij Barneveld een aansluiting gemaakt op de lijn naar Amersfoort. Het gedeelte dat van Barneveld via Voorthuizen naar Nijkerk liep, en daar aansloot op de lijn Amersfoort-Zwolle, werd opgebroken.


Een eeuw kippenlijn. Van Ede-Nijkerk tot Ede-Amersfoort. Door Gerjan Crebolder. Schaffelaarreeks nr. 32. Barneveld, BDU, 2003. ISBN 9070150573.

In 2003 was het honderd jaar geleden dat de spoorlijn Ede-Nijkerk in gebruik werd genomen. De spoorverbinding werd aangelegd door de spoorwegmaatschappij 'De Veluwe' en geŽxploiteerd door de Nederlandsche Centraal Spoorwegmaatschappij (NCS). De railverbinding heeft slechts 24 jaar bestaan en ongeveer even lang duurden de aanlegplannen die door tegenslagen werden gekenmerkt. In 1937 werd het baanvak Barneveld-Kruispunt (nu Barneveld-noord) - Nijkerk opgeheven en verdwenen de rails. De lijn werd toen aangesloten op de spoorlijn Amersfoort-Apeldoorn waardoor de 'Kippenlijn' ontstond. Die naam dankt de lijn niet alleen aan het feit dat deze door een gebied loopt waar de pluimveehouderij van groot belang is, maar herinnert ook aan de tijd dat het transport van eieren en kippen nog (groten)deels per spoor plaatsvond. Daarnaast werd de lijn op donderdag veel gebruikt door de bezoekers van de Barneveldse weekmarkt.

In 1980 verscheen als deel 7 in de Schaffelaarreeks het boek 'Sporen door de Gelderse Vallei, de geschiedenis van de spoorlijn Ede-Nijkerk', geschreven door de Barneveldse gemeentearchivaris Gerjan Crebolder, mede aan de hand van aantekeningen en krantenknipsels van de toen inmiddels al overleden Aalt van Ramshorst. Het boek waarin de geschiedenis van de lijn tot 1937 werd beschreven, was in korte tijd uitverkocht. Het '100-jarig bestaan' van de lijn was aanleiding voor de uitgave van een herziene en aangevulde herdruk van het boek, waarin nu ook de aansluiting van het baanvak Ede/Wageningen - Barneveld-Noord op de spoorlijn Amersfoort-Apeldoorn wordt behandeld en de geschiedenis van de lijn tijdens de Tweede Wereldoorlog en in de afgelopen 58 jaar beschrijft.



Zie ook:





vorige       start       omhoog