Nieuw op deze site

Hieronder vind je een selectie uit recent werk. De laatst toe­gevoegde onderwerpen staan meestal, dus niet altijd, bovenaan. Na enige tijd verhuizen ze naar een van de thema's op deze site. Die thema's vind je links in het scherm. Nieuwe of recent aan­gepaste thema's vind je in het gele kader rechts.

Iets zoeken? Raadpleeg de uitgebreide index of gebruik de tijdlijn.

Voor dagvers nieuws zie de agenda.

 ♦  Langs de rails. Al tot je dienst  ♦



Gedenkplaat Driebergen

In 1948 werd in de hal van station Driebergen een bronzen plaquette onthuld ter nagedachtenis van spoorweg­rechercheur Gijsbert Vonk, in de oorlog omgebracht door de Duitsers. De plaquette bleek verdwenen in 1997, toen het station na een grote verbouwing werd heropend. Kennelijk vond men het toen belangrijker om aandacht te besteden aan het lint dat burgemeester R.A. ridder van Rappard bij die gelegenheid kwam doorknippen. Ik heb ook weleens rond­gespeurd op dat station. Ik dacht dat de plaat misschien ergens achter een betimmering was verdwenen. Tijdens de sloop in oktober 2017 had ze dan weer tevoorschijn moeten komen, maar het lijkt erop dat de plaat definitief is verdwenen. Er gaan stemmen op om een nieuwe plaquette ter nagedachtenis van Gijsbert Vonk te laten maken. Ik kan inmiddels (6 april 2020) meedelen dat dit wel gaat lukken.



De locomotief

De locomotief. G.J. Harterink & M.W. Mook, ambtenaren der H.IJ.S.M. Vierde, geheel herziene druk, 1906. Een dik hand- en leerboek (667 pagina's) en een map ('atlas') met 18 losse tekeningen van stoomlocomotieven.

Dit is een facsimile heruitgave uit 1980 van uitgeverij Lykele Jansma. ISBN 9062721028.

De locomotief. Door G.J. Harterink. No. 24 in de reeks "Weten en kunnen", uitgegeven door J. Ahrend, Amsterdam in 1912.

Klik hier voor een scan van dit boekje.

 


Rondjes in de keuken

Ik kom weleens een goedkope treinset tegen, bijvoorbeeld in de kersttijd bij een tuincentrum of een bouwmarkt. Zo'n set koop ik dan en meestal doe ik er niets meer mee. Maar in dit filmpje zie je er twee in rijdende toestand. Het gaat vrij snel vervelen, vandaar dat het ook maar een kort filmpje is. (29 maart 2020)


Voorplaat van de week

Utrecht, 21 mei 2001. Loc 1852 en 1843 met een extra trein. (Weet iemand hier meer over?)



MOROP-congres 1975

In 1975 was de NVBS gastheer van het MOROP-congres in Amsterdam. Op 20 augustus van dat jaar brachten de deelnemers van dat congres een bezoek aan het Spoorwegmuseum en aan de NS-werkplaats in Tilburg. Daarvoor werd een stoomtrein ingezet getrokken door loc 3737.

 

Utrecht, 20 augustus 1975. Loc 3737 passeert de plek waar vroeger de halte Biltstraat was. De trein is op weg van Amersfoort naar Tilburg en stopt onderweg bij het Spoorwegmuseum. Daar stapten de deelnemers aan het MOROP-congres in, die eerder per Sprinter van Amsterdam naar het Spoorwegmuseum waren gebracht.

Ook NVBS-leden konden met de stoomtrein meerijden, van Amersfoort naar Den Bosch voor 6,50 gulden. De trein vertrok om 10.40 uit Amersfoort, vanwege brand­gevaar getrokken door een e-loc. In Bilthoven nam stoomloc 3737 de trein over, vertrek 11.07 uur. Na de stop bij het Spoorwegmuseum reed de trein verder. De reis ging via Geldermalsen naar Kesteren (fotostop van 12.18 tot 12.50 uur), Nijmegen en Oss naar Den Bosch, aankomst 13.39 uur. Daar stapten de NVBS-leden uit. De deelnemers aan het MOROP-congres reisden verder naar Tilburg, voor een bezoek aan de NS-werkplaats.

In de achtergrond van de eerste foto het Ooglijdersgasthuis. De sporen liggen ver uit elkaar omdat hier vroeger het eilandperron van de halte Biltstraat lag. Terwijl ik deze foto's maakte, draaide op mijn kamer aan de Wolter Heukelslaan mijn bandrecorder om het geluid van de trein op te nemen. Erg indrukwekkend klinkt het niet.

Ter gelegenheid van het MOROP-congres vervaardigde de NVBS een gids met informatie over de NS en over de trambedrijven in Nederland. Ook de toenmalige museumbedrijven komen aan de orde. De gids is tweetalig: "Eisenbahnen und Strassenbahnen der Niederlande" en "Chemins de fer et tramways des Pays-Bas". Klik hier voor een scan van dit boekje.



Oosterengwegwerkzaamheden

Hilversum, 22 juli 2012. Sinds maandag 30 maart 2020 is het niet meer mogelijk om foto als deze te maken. Ondanks de corona-crisis gaan de werkzaamheden die moeten leiden tot een snelle busverbinding tussen Huizen en Hilversum van start. De overweg op de Oosterengweg wordt voorgoed afgesloten om plaats te maken voor een tunnel. Voor hulp­diensten is er een tijdelijke oversteek over het spoor gemaakt bij de Mussenstaat. De brandweer stationeert tijdens de anderhalf jaar durende klus een extra tankautospuit met beroepsbemanning bij Renewi op de 1e Loswal. Foto Henk Koster.


Zomertijd

Op 29 maart 2020 is de zomertijd weer begonnen.


Amsterdam, 5 februari 2001. Loc 1755 vertrekt met een trein naar Duitsland.



NVBS Actueel

Het maartnummer van NVBS Actueel is verschenen. NVBS Actueel is de maandelijkse nieuwsbrief van de NVBS. Een abonnement op deze interessante nieuwsbrief is gratis, ook voor niet-leden van de NVBS.




Inox et Grand Confort

Franse TEE-rijtuigen en affiches rond 1970

Eind jaren zestig werden binnenlandse langeafstandstreinen toegevoegd aan het netwerk van de Trans Europ Express (TEE). In opdracht van de Franse spoorwegen ontwierp Paul Arzens hiervoor kleurige rijtuigen en scherp­gesneden locomotieven. Bij de TEE-rijtuigen van de SNCF verschenen passende affiches door Philippe Foré. De ontwerper heeft gespeeld met lijnen en kleuren om snelheid en kracht uit te drukken. De affiches promootten legen­darische treinen zoals de Mistral en Capitole.

Lees het artikel van Arjan den Boer op retours.eu (26 maart 2020).



Aangekomen in Zandvoort Bad

Zandvoort Bad, 5 maart 1935. Een treinstel materieel '35 (BC9507 + C9604) tijdens een proefrit over de net geëlektrificeerde spoorlijn van Haarlem naar Zandvoort. Aan boord de directie van NS. De trein staat langs de zuidzijde van het perron. De foto is geretoucheerd: de huizen rechts zijn verdwenen, zoals hieronder te zien op een krantenknipsel uit die tijd.

Twee dagen eerder, op donderdagmiddag 3 maart 1935, was er een flinke groep journalisten uitgenodigd op Amsterdam CS voor de eerste officiële proefrit. Samen met een aantal ingenieurs van de spoorwegen maakten zij die rit naar Zandvoort Bad en terug. Onderweg op de heenreis werd er op het viaduct over de Zanderijvaart nog een speciale fotostop gemaakt. Het treinstel stopte bij deze rit in Zandvoort op het spoor aan de noordzijde van het perron. Van deze rit zijn diverse foto’s bekend, die in een aantal dag­bladen werden gepubliceerd. De foto hiernaast is van 5 maart 1935.

Prentbriefkaart collectie Nico Spilt. Met dank aan Theo Verkerk voor de aan­vullende informatie.


Bijna voorbij

Utrecht Lunetten, 22 maart 2020. Loc 1616 van DB met een lange staaltrein. Op de zijkant van de loc staat "Elke dag wat dichterbij, na 39 jaar trouwe dienst is het dan voorbij." Het is bijna gedaan met de 1600'en. Beelden uit een filmpje.


Rotterdam-Noord, 12 oktober 2003. Loc C.4-03 van de Hoogovens, nu als rangeerloc "Wanda" bij de SSN.

Hoogovens, Beverwijk, 31 augustus 2003. Een loc van hetzelfde type als "Wanda" van de SSN. Dit is een in 1961 door Cockerill gebouwde dieselhydraulische loc. Bij de SSN is de automatische rangeerkoppeling verwijderd.

Rotterdam-Noord, 12 oktober 2003. Verblijfswagen 40849541166-7, type Us 511, in 1959/60 gebouwd door Werkspoor. De wagen werd in 1991 gemoderniseerd in de werkplaats Amersfoort. Ze deed dienst als verblijfswagen voor personeel van NS Infra en bevindt zich nu bij de SSN.


Watergraafsmeer, 28 augustus 2004. DE3 114 (Spoorwegmuseum) en 113 (HIJSM).


Blauwe Engel 180

Hengelo, 9 maart 2020. De Blauwe Engel is gearriveerd uit Haarlem. Op de voorgrond de ABk 180 (na restauratie CDk 73), de Bk 180 (na restauratie ABk 73) staat nog op de dieplader. Op de achtergrond zie je de watertoren uit 1896. Het treinstel krijgt de oorspronkelijke blauwe kleur terug; na wat speurwerk heeft men de juiste kleur gevonden. Ook zijn in het Spoorwegmuseum de tekeningen van de originele raamconstructies gevonden, zodat die kunnen worden aangepast. Foto Jurriaan Knol.

Watergraafsmeer, 28 augustus 2004. Blauwe Engel 41 van het Spoorwegmuseum en de toen nog gele 180 van de WIJS.


Blauwe Engel 180 naar Twente

Begin maart 2020 is DE2 180 (voorheen 73) overgebracht van Haarlem naar Hengelo. Het transport vond plaats per dieplader, omdat het treinstel niet meer rijvaardig is. Het heeft jarenlang stilgestaan op emplacement Haarlem. De eigenaar was de stichting Werkgroep IJmuider Spoorlijn (WIJS), opgericht in 2005 met als doel om de spoorlijn naar IJmuiden weer in gebruik te nemen. Dit zou gebeuren onder de naam Haarlem IJmuidense Spoorweg Maatschappij (HIJSM), met verschillende dieseltreinstellen. In 2009 werd dit materieel door vandalen ernstig beschadigd. Het meeste materieel is daarna naar elders overgebracht. DE2 180 bleef in Haarlem achter en is door de WIJS opgeknapt en rood geschilderd. Het treinstel is echter nooit meer in dienst gekomen.

Vanwege de komst van de Formule 1 naar Zandvoort, en de daardoor verwachte groei van het treinverkeer, was er in Haarlem geen plaats meer voor het treinstel. Sloop dreigde, maar de WIJS vond een nieuwe eigenaar. Dat is Rail Pleasure, die samen met de Stichting GOLS sinds 2016 een recreatief spoorfietsbedrijf exploiteert tussen Hengelo en Twekkelo. Dat gebeurt op een deel van een vroegere spoorlijn van de GOLS: de Geldersch-Overijsselsche Lokaal­spoorweg-Maatschappij. Het spoorfietsen voorziet in duidelijk in een behoefte: jaarlijks zijn er rond 8000 bezoekers. In Twekkelo was nog geen goede wacht- en schuil­mogelijkheid. Daarvoor wordt het treinstel geschikt gemaakt. Op wat langere termijn is het de bedoeling ook een kleine tentoonstelling in te richten en een speelplek voor kinderen te maken.

Het nu nog rode treinstel zal in de oorspronkelijke azuurblauwe kleur worden geschilderd. Het vinden van de juiste kleur was nog even lastig. Volgens de literatuur moet je daarvoor RAL 5001 en 5020 in verhouding 1:1 met elkaar mengen, maar dat blijkt een kleur op te leveren die erg afwijkt van de kleur die op de Blauwe Engel (NS 41) van het Spoorwegmuseum zit. Met hulp van de STAR in Stadskanaal, die een kop van een Blauwe Engel bezit, is de juiste mengkleur gevonden. Ook de raamstijlen van het treinstel zullen in oorspronkelijke staat worden teruggebracht.

Meer informatie: www.spoorfietsen.nl.



Sik 297

Deventer, 11 maart 2020. Sik 297. Foto Olaf Horn.

Deze Sik was eigendom van VolkerRail en is geschonken aan de Stichting Industrieel Erfgoed Deventer (SIED). In 2015 eerde de SIED het vroegere industriespoor in Deventer al met een lijvig boek. Op 21 februari 2018 is de loc op het spoormonument op de hoek Hanzeweg-Industrieweg geplaatst. Hier ligt 50 meter spoor, een deel van een wissel met bediening en een stootblok. Meer Sikken.


Utrecht, 5 maart 2020. Treinstel 273 verlaat het Spoorwegmuseum. Het is op weg naar Horst-Sevenum ter gelegenheid van de opening van de railverbinding met Greenport Venlo. In de achtergrond woning 47B, een van de vier spoorwoningen die hier vroeger stonden (47 A t/m D) en waarvan er nog twee over zijn. Foto Rob van der Woude.


Utrecht, 28 april 1976. Blik op het Utrechtse postperron. Rechts twee van de drie afgevoerde TEE-stellen.


Utrecht, 28 april 1976. Afgevoerd TEE-treinstel 1001 bij het Utrechtse postperron.


Hilversum, 22 juni 1974. Ter gelegenheid van 100 jaar Gooilijn stond loc Nestor enkele dagen bij het station. Daarachter een tentoonstellings­rijtuig. Dat was een geel geschilderd omgebouwd blokkendoos­rijtuig. De NS had er drie, ingericht als tentoonstellings­ruimte, bioscoop­rijtuig en als ontvangst­ruimte. Ze werden onder andere gebruikt als showtrein voor reisbureaus.



Moesman en de spoorwegen

Joop Moesman (1909-1988) was een Utrechtse surrealistisch schilder. Van zijn werk als kunstschilder kon hij niet rondkomen, vandaar dat hij een baan had bij de NS. Zelf zei hij daar over: “Ik ben geen spoorwegambtenaar die voor zijn plezier schildert, maar een schilder die voor zijn verdriet aan het spoor is”.

Zijn werk bestond uit het tekenen van dienstregeling-grafieken, maar zijn werkgever maakte regelmatig gebruik van zijn artistieke talenten. Zo maakte Moesman menukaarten bij jubilea en afscheidsdiners. Ook is hij de ont­werper van het bekende TEE-logo. Hij ontwierp ook een nieuw logo voor NS, maar die koos uiteindelijk voor het vishaak-logo van Gert Dumbar uit 1968.

De schilderijen die Moesman in zijn vrije tijd maakte hebben niets met de spoorwegen te maken. De enige uitzondering is het grote portret dat hij in 1943 maakte van zijn baas Gustav Giesberger, chef Dienstregelingen. Giesberger staat daar op met in zijn hand de door hem ontwikkelde eerste ‘starre’ dienstregeling. Het schilderij hangt in de opstelling ‘Kinderen van Versteeg’ waar het Spoorwegmuseum de rol van de NS in de Tweede Wereldoorlog belicht. Tijdens de oorlog was Giesberger de belangrijkste contactpersoon van NS voor de Duitse bezetter.

In 1968 ging Moesman met pensioen, maar hij bleef betrokken bij het spoor. Voor het Spoorwegmuseum inventariseerde hij de postzegelcollectie. Zijn ‘Verslag van de Honorair Conservator voor de Postcollectie’ is te zien in een vitrine bij de bibliotheek van het museum. Tot eind mei 2020 toont het Spoorwegmuseum tekeningen en foto’s uit de tijd dat Moesman voor NS werkte. Meer informatie.

MoesMánia2020

Aan het andere werk van Moesman wordt aandacht besteed op diverse locaties in Utrecht, waaronder het Centraal Museum. De culturele manifestatie MoesMánia2020 vindt plaats tot en met 24 mei 2020. Meer informatie.



Uithoflijn in gebruik

Utrecht Vaartsche Rijn, 7 februari 2020. Aan het einde van het tramperron staan deze borden langs het spoor. Het bovenste bord betekent 'vanaf hier niet sneller dan 50 km/uur', het onderste betekent 'einde beveiligd gebied'. Het symbool moet denk ik een lichtsein voorstellen waar een streep doorheen staat. Vanaf dit punt rijden de trams 'op zicht'. Ook in de Uithof rijden de trams op zicht. Langs het traject daartussen – van Vaartsche Rijn tot Stadion Galgenwaard – staan blokseinen en mogen de trams 70 km/uur rijden. In dit traject ligt ook de enige AHOB van de tramlijn, namelijk in de Koningsweg.

Utrecht, 5 maart 2020. Een van de bijzondere bovenleidingmasten in het traject.

In december 2019 is deze tramlijn, na tientallen jaren en honderden miljoenen, in gebruik genomen. Ondertussen is de naam Uithoflijn achterhaald geraakt, want de Uithof moest in de vaart der volkeren worden opgestoten en heet sinds 2018 Utrecht Science Park. Hier staan de gebouwen van de universiteit en twee ziekenhuizen: het UMC en het WKZ. Ook het RIVM gaat hier naartoe: dat verhuist van Bilthoven naar een nieuw gebouw aan de Padualaan. Al deze instellingen werken met apparatuur die gevoelig is voor de elektromagnetische velden die rond bovenleidingen ontstaan. Om die velden zo zwak mogelijk te houden, is de bovenleiding hier verdeeld in korte secties, op sommige plaatsen maar 15 meter, die vanuit twee kanten worden gevoed. Ook zijn er speciale rijdraadverbinders ontworpen om vonken tegen te gaan. Dit systeem is ontwikkeld voor tramlijn 19 naar de universiteitswijk in Delft.

In Op de Rails van februari 2020 staat een interessant en goed geschreven artikel over de tram tussen Utrecht Centraal en Science Park.

In 1909 moest voor de tram ook al een speciale bovenleiding worden aangelegd, ter hoogte van het KNMI in De Bilt. Toen werd de tramlijn van Utrecht naar Zeist geëlektrificeerd. Omdat men bang was voor zwerfstromen, werd op een deel van het traject een dubbele bovenleiding aangelegd. De tweede draad diende voor de retourstroom, die normaal via de rails wordt afgevoerd. In 1940 kon de dubbele bovenleiding vervallen.



Over deze site

Sinds 1967 maak ik foto's van treinen, trams, metro's en andere vormen van openbaar vervoer. Veel Nederlandse spoor­wegen, maar ik heb ook reizen gemaakt om stoom­locomotieven en treinen in diverse andere landen te zien. Ook heb ik films, video's en geluid­opnamen gemaakt.

Wat vind je op deze site

Een veel bezocht onderdeel is de agenda met tips en reis­informatie. Op deze site vind je verder boeken, dienst­regelingen, modeltreinen en andere objecten uit mijn collectie. "Langs de rails" besteedt ook aandacht aan andere onderwerpen. Meestal hebben die met techniek te maken, zoals foto­grafie of computers, maar soms ook niet.

Meer over deze site

Deze site is dus niet alleen bestemd voor de lief­hebber van treinen of de model­bouwer. Het is prettig als je een beetje gevoel voor humor hebt. Meer informatie.

Links naar andere sites

Af en toe controleer ik mijn pagina met links naar andere sites. Ik verwijder dan de websites die niet meer bestaan of die duidelijk niet meer worden bijgehouden. Voor links naar hobby-sites geldt de voorwaarde dat die ook naar mij linken. Klopt er iets niet volgens jou? Laat het me weten!

Digitaal erfgoed

Wat gebeurt er met deze site als ik die zelf niet meer kan bijhouden? Zie "Langs de rails" als digitaal erfgoed.

Contact

Reageren? Vragen? Neem dan gerust contact met mij op. Maar stuur mij geen berichten via Facebook of dergelijke. Gewoon mailen. Dan weet je zeker dat ik het lees en dat jij een reactie krijgt.

De keuze van Google




Nieuw op deze site (vervolg)





vorige       start       omhoog